زنگ خطر خاموش در گردن؛ چرا بیماریهای تیروئید بیش از گذشته جوانان را درگیر میکنند؟
تیروئید یکی از مهمترین غدد درونریز بدن است که تنظیم متابولیسم، تولید انرژی، کنترل دمای بدن، ضربان قلب و بسیاری از فرآیندهای حیاتی را برعهده دارد.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: شاید بسیاری از ما خستگی مداوم، افزایش وزن بیدلیل، ریزش مو، بیحوصلگی یا حتی فراموشیهای روزمره را به استرس زندگی، کمخوابی یا بالا رفتن سن نسبت دهیم؛ اما پزشکان میگویند گاهی پشت این علائم به ظاهر ساده، غده کوچکی در گردن قرار دارد که نقش بزرگی در سلامت بدن ایفا میکند: تیروئید. موضوعی که با افزایش گزارشها درباره اختلالات تیروئیدی و برخی سرطانهای مرتبط با این غده، بیش از گذشته مورد توجه متخصصان قرار گرفته است.
نگرانیها زمانی بیشتر میشود که آمارها از افزایش چشمگیر موارد ابتلا و تشخیص سرطان تیروئید در سالهای اخیر خبر میدهند. سرطان تیروئید که در گذشته بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده میشد، امروز در میان جوانان ۱۶ تا ۳۳ سال نیز بیشتر مشاهده میشود و میزان تشخیص آن نسبت به دهه ۱۹۹۰ چندین برابر افزایش یافته است. هرچند متخصصان معتقدند بخشی از این روند میتواند به پیشرفت روشهای تشخیصی و شناسایی بهتر بیماران مرتبط باشد، اما افزایش آمار اختلالات و بیماریهای تیروئید در سالهای اخیر به موضوعی مهم برای پژوهشگران حوزه سلامت تبدیل شده است.
تیروئید یکی از مهمترین غدد درونریز بدن است که تنظیم متابولیسم، تولید انرژی، کنترل دمای بدن، ضربان قلب و بسیاری از فرآیندهای حیاتی را برعهده دارد. به همین دلیل هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند طیف گستردهای از علائم جسمی و روانی را ایجاد کند؛ علائمی که اغلب به اشتباه به عوامل دیگری نسبت داده میشوند و همین موضوع تشخیص بیماری را به تأخیر میاندازد.
در سالهای اخیر مجموعهای از عوامل محیطی و تغذیهای بهعنوان عوامل مؤثر بر سلامت تیروئید مورد توجه قرار گرفتهاند؛ از جمله مصرف بیش از حد برخی مکملهای ید، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی موجود در پلاستیکها، مصرف زیاد غذاهای فرآوریشده، مصرف بیرویه قند و همچنین استرس مزمن. این عوامل میتوانند در بروز یا تشدید اختلالات تیروئیدی نقش داشته باشند.
بر اساس مطالعات مختلف، برخی مواد موسوم به «مختلکنندههای غدد درونریز» میتوانند در عملکرد طبیعی هورمونها اختلال ایجاد کنند. موادی مانند BPA که در برخی بطریها و بستهبندیهای پلاستیکی یافت میشود، سالهاست مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند. همچنین مصرف بیش از اندازه غذاهای فوقفرآوریشده و رژیمهای غذایی نامتعادل نیز از عواملی هستند که احتمال تأثیر آنها بر سلامت هورمونی بدن در حال بررسی است.
در این میان، نقش استرس مزمن بیش از هر عامل دیگری مورد توجه متخصصان قرار دارد. فشارهای روانی طولانیمدت میتواند تعادل هورمونی بدن را بر هم بزند و بر نحوه عملکرد محورهای هورمونی مختلف از جمله تیروئید اثر بگذارد. کمخوابی، نگرانیهای اقتصادی و فشارهای اجتماعی نیز در این روند نقش مهمی دارند.
یکی دیگر از نکات مهم، مصرف خودسرانه مکملهای ید است. اگرچه ید برای تولید هورمونهای تیروئیدی ضروری است، اما مصرف بیش از حد آن نیز میتواند همانقدر مشکلساز باشد که کمبودش. به همین دلیل استفاده از مکملهای حاوی ید باید تنها با نظر پزشک انجام شود.
کارشناسان همچنین تأکید میکنند که مصرف برخی مواد غذایی مانند سویا، کلمها و بروکلی بهتنهایی به معنای خطر برای همه افراد نیست. در اغلب افراد سالم، مصرف متعادل این مواد غذایی مشکلی ایجاد نمیکند و حتی بخشی از یک رژیم غذایی سالم محسوب میشوند. نگرانی اصلی زمانی مطرح میشود که فرد دچار کمبود ید، بیماری زمینهای تیروئید یا اختلالات خودایمنی باشد.
علائم اختلالات تیروئید میتواند شامل خستگی مداوم، احساس سرما، افزایش یا کاهش وزن بدون دلیل مشخص، ریزش مو، خشکی پوست، یبوست، پفکردگی صورت، اختلال تمرکز، اضطراب یا افسردگی باشد. تداوم این علائم نیاز به بررسی پزشکی دارد.
متخصصان معتقدند آگاهی عمومی نسبت به بیماریهای تیروئید همچنان پایین است و بسیاری از افراد سالها با علائم این بیماری زندگی میکنند، بیآنکه علت اصلی آن را بدانند. به همین دلیل انجام معاینات دورهای و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم مشکوک، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و کنترل این بیماریها دارد.
در نهایت، سلامت تیروئید ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی، سطح انرژی، سلامت روان و عملکرد بسیاری از اندامهای بدن دارد و بیتوجهی به نشانههای هشداردهنده آن میتواند پیامدهای جدی برای سلامت فرد به همراه داشته باشد.