چرا تقریباً همه ما با دست راست کار میکنیم؟
ا یک بررسی علمی جدید بار دیگر توجه پژوهشگران را به این پرسش قدیمی جلب کرده است؛ چرا حدود ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند و تنها حدود ۱۰ درصد از جمعیت جهان چپدست باقی ماندهاند؟
به گزارش گروه هنر و زندگی چندثانیه آنلاین: اگر به اطراف خود نگاه کنید، احتمالاً متوجه میشوید بیشتر افرادی که میشناسید با دست راست مینویسند، غذا میخورند، گوشی تلفن همراه را در دست راست میگیرند یا کارهای ظریف روزمره را با این دست انجام میدهند. این موضوع آنقدر عادی به نظر میرسد که کمتر کسی از خود میپرسد چرا چنین الگویی تقریباً در تمام نقاط جهان دیده میشود.
اما یک بررسی علمی جدید بار دیگر توجه پژوهشگران را به این پرسش قدیمی جلب کرده است؛ چرا حدود ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند و تنها حدود ۱۰ درصد از جمعیت جهان چپدست باقی ماندهاند؟
نتایج این بررسی نشان میدهد برتری دست راست پدیدهای نیست که به یک فرهنگ، قومیت یا منطقه خاص محدود باشد. از جوامع مدرن و صنعتی گرفته تا قبایل دورافتاده و جمعیتهایی که هزاران کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند، الگوی غالب تقریباً یکسان است؛ اکثریت قاطع مردم جهان راستدست هستند.
همین فراگیر بودن باعث شده احتمال دهند ریشه این ویژگی بسیار عمیقتر از آن باشد که تصور میشد؛ ریشهای که شاید به میلیونها سال پیش و به نخستین مراحل تکامل انسان بازگردد.
بر اساس این پژوهش، یکی از محتملترین توضیحات این است که راستدستی زمانی شکل گرفت که اجداد اولیه انسان شروع به راه رفتن روی دو پا کردند. پیش از آن، دستها علاوه بر گرفتن اشیا، نقش مهمی در حرکت و جابهجایی بدن داشتند. اما وقتی انسانهای اولیه بهتدریج ایستادن و راه رفتن روی دو پا را آموختند، دستها آزاد شدند و فرصت یافتند وظایف پیچیدهتری را بر عهده بگیرند.
این تحول شاید یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ تکامل بوده باشد. دستهایی که دیگر برای حرکت روی زمین استفاده نمیشدند، به ابزارهایی برای حمل غذا، مراقبت از فرزندان، ساخت ابزارهای سنگی، شکار و تعامل با محیط تبدیل شدند.
در همین دوره، مغز نیز شروع به تخصصیتر شدن کرد. بهمرور زمان، برخی عملکردها بیشتر در یک نیمکره مغز متمرکز شدند. از آنجا که نیمکره چپ مغز کنترل سمت راست بدن را بر عهده دارد و همچنین در بسیاری از افراد مسئول پردازش زبان و حرکات دقیق است، احتمال دارد همین روند به برتری تدریجی دست راست در میان انسانها منجر شده باشد.
نکته جالب اینجاست که راستدستی فقط به نوشتن یا انجام کارهای روزمره محدود نمیشود. آثار آن در بسیاری از جنبههای زندگی انسان دیده میشود؛ از ابزارهایی که ساختهایم گرفته تا طراحی وسایل، ماشینآلات، تجهیزات ورزشی و حتی چیدمان برخی محیطهای کاری. در واقع جهان مدرن تا حد زیادی بر اساس نیازها و الگوهای حرکتی راستدستان شکل گرفته است.
با این حال، چپدستها نیز بخش مهمی از جمعیت جهان را تشکیل میدهند. پژوهشگران سالهاست تلاش میکنند بفهمند چرا با وجود سلطه راستدستی، چپدستی هرگز از میان نرفته است. برخی نظریهها میگویند وجود اقلیتی از چپدستان در طول تاریخ میتوانسته مزیتهایی ایجاد کند؛ بهویژه در رقابتهای فیزیکی، شکار، نبرد یا موقعیتهایی که غیرقابل پیشبینی بودن حرکات اهمیت داشته است.
به همین دلیل،حفظ تعادل میان راستدستان و چپدستان ممکن است نتیجه میلیونها سال انتخاب طبیعی باشد؛ فرآیندی که در آن هر دو گروه توانستهاند جایگاه خود را در جوامع انسانی حفظ کنند.
نکته شگفتانگیز این است که پاسخ یکی از سادهترین پرسشهای زندگی روزمره هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. با وجود دههها تحقیق، دانشمندان همچنان در حال بررسی این موضوع هستند که دقیقاً چه عوامل ژنتیکی، عصبی و تکاملی باعث شدهاند از هر ۱۰ انسان، حدود ۹ نفر دست راست خود را به دست چپ ترجیح دهند.
شاید دفعه بعد که قلمی را در دست میگیرید، درِ بطری را باز میکنید یا پیامی روی گوشی خود مینویسید، بد نباشد به این موضوع فکر کنید که این حرکت ساده ممکن است میراثی باشد که از میلیونها سال تکامل، از نخستین انسانهایی که روی دو پا ایستادند، به شما رسیده است.
راستدست بودن فقط یک عادت روزمره نیست؛ شاید نشانهای زنده از یکی از قدیمیترین داستانهای تکامل بشر باشد.
