بازار خبرهای ممنوعه؛ ویدئوهایی که گزارش آینده ایران را می‌فروشند

کافی‌ست اسم «آینده» وسط بیاید تا خیلی‌ها حاضر شوند پای پیشگویی‌های رنگارنگ در شبکه‌های اجتماعی بنشینند؛ آینده‌ای که نه در گزارش‌های رسمی، که در زبان فالگیرهای آنلاین، مدعیان انرژی و «تحلیل‌گران» بی‌سابقه تعریف می‌شود. 

نسترن ماهور در چند ثانیه نوشت: این روزها بازاری شکل گرفته که در آن ترس از فردا، سرمایه اصلی است و پیشگویی، بسته‌بندی براق و قابل‌فروش آن. 

همه ما به صفحاتی برخورده‌ایم که از رازهای شش‌ماهه آینده ایران، سقوط، انفجار یا «افشای اسناد محرمانه» حرف می‌زنند، اما آن‌چه عرضه می‌کنند نه خبر است و نه تحلیل؛ ترکیبی است از حدس، روایت‌های ماورایی و برچسب هوش مصنوعی، با چاشنی لحن دلهره‌آور. 

مدل کسب‌وکارشان هم معلوم است؛ بخشی از روایت را رایگان رو می‌کنند تا آتش اضطراب را روشن کنند، بعد بخش «اصلی» را پشت درِ پرداخت می‌گذارند. 

کاربری که در میانه بحران اقتصادی، فکر مهاجرت و بی‌اعتمادی به منابع رسمی گیر کرده، برای این‌که زودتر از همه بداند «چه خواهد شد»، روی دکمه پرداخت کلیک می‌کند و پولِ بی‌زبان را به حساب منفعت‌طلبان می‌ریزد. 

این محتواها خود را با زبان تخصصی و واژه‌های پرطمطراق می‌پوشانند، اما کارکردشان همان فال قدیمی است؛ فقط به‌جای فنجان و ورق، از نمودار، نقشه استفاده می‌کنند تا جدی و علمی به نظر برسند. 

مسئله‌ی قابل‌توجه فقط اطلاعات غلطی که می‌دهند نیست؛ این چرخه، نوعی اعتیاد به پیشگویی می‌سازد؛ جامعه‌ای که به‌جای فکر کردن به برنامه‌ریزی و مطالبه‌گری، مدام چشم‌به‌راه پیش‌بینی بعدی می‌ماند و بخشی از امید و اختیارش را به صفحه‌ای می‌سپارد که آینده را به شکل بسته‌های آماده برای فروش عرضه می‌کند.