ایده حمله محدود به ایران اشتباه محاسباتی بزرگ آمریکاست

آمریکا و ایران در حالی به مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران ادامه می‌دهند که واشنگتن ناوهای هواپیمابر، کشتی‌های جنگی، جنگنده‌ها و تجهیزات بیشتری را به منطقه اعزام و در خاورمیانه مستقر کرده است. هرچند دو طرف گفت‌وگوهای اخیر در ژنو را سازنده توصیف کرده‌اند، اما آنچه می‌بینیم افزایش تنش‌هاست و البته تاکنون توافقی حاصل نشده است. «تریتا پارسی» در گفت‌وگو با شبکه رادیویی ان‌پی‌آر(NPR) به نتایج احتمالی گفت‌وگوهای به‌شدت فشرده بین تهران و واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای پرداخت.

ایران ممکن است محدودیت قابل توجه بر برنامه هسته‌ای خود را بپذیرد اما غنی‌سازی صفر نه

با مذاکرات شروع کنیم. آیا می‌توان تصور کرد که ایران با کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای و محدود کردن ذخایر موشک‌های بالستیک خود موافقت کند؟

- خیر، نمی‌توان چنین چیزی را متصور شد. سناریوی قابل تصور این است که در آن ایران با محدودیت‌های قابل‌توجهی بر برنامه هسته‌ایش موافقت کند؛ چیزی مشابه با آنچه در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما با آن موافقت کرد اما شاید فراتر از آن. با این حال، درباره هر آنچه که مستلزم برچیدن کامل برنامه غیرنظامی(صلح‌آمیز) هسته‌ای ایران باشد، بدین معنا که حتی اجازه غنی‌سازی هم نداشته باشند، در ۲۰ سال گذشته هیچ نشانه‌ای ندیده‌ایم که ایرانی‌ها حاضر به پذیرش آن باشند.

بخشی از استدلال(تهران) این است که آنها معتقدند اگر با چنین خواسته‌ای موافقت کنند، تنها به افزایش مطالبات آمریکا و اسرائیل منجر خواهد شد و خواسته‌های جدیدی درباره مسائل دیگر، از جمله موشک‌ها که تاکنون حاضر به مذاکره درباره آن نشده‌اند، مطرح می‌شود. بنابراین، از نگاه آنها، چنین امتیازی صرفا ارسال دعوتنامه برای مطالبات بیشتر است.

تهران به لغو واقعی تحریم‌ها نیاز دارد نه توقف روند تشدید تحریم

درباره تهدید به حمله یا حتی حملات محدود چه فکر می‌کنید؟

به نظر می‌رسد که دولت آمریکا با امید به عقب‌نشینی ایران در میز مذاکره، در حال بررسی ایده انجام حملات محدود است. به باور من این یک اشتباه محاسباتی بزرگ است، زیرا آنچه اکنون برای ایران روی میز قرار دارد، بسیار نامطلوب است و جذابیتی ندارد. حتی کاهش واقعی تحریم‌ها هم پیشنهاد نشده، بلکه فقط وعده داده شده است تا تحریم جدیدی اعمال نشود.

با توجه به اینکه سطح فعلی تحریم‌ها اقتصاد ایران را به‌شدت تحت فشار قرار داده است، تهران نمی‌تواند با این وضعیت ادامه دهد. آنها به لغو واقعی تحریم‌ها نیاز دارند و تنها اهرم فشاری که برای دستیابی به آن در اختیار دارند، برنامه هسته‌ای‌شان است.

بنابراین، از نگاه تهران، اینکه تصور شود ایران این اهرم را در ازای حفظ سطح کنونی تحریم‌ها، از دست بدهد، به هیچ عنوان منطقی نیست. از این رو، نگرانم که این راهبرد کارساز نباشد. شاید دولت آمریکا تصور کند که حملات محدود بی‌پاسخ خواهد ماند، اما در سوی مقابل، محاسبه ایران ممکن است این باشد که تنها راه خروج از این وضعیت، پاسخ قاطع است. هرچند که ایران مشخصا نمی‌تواند در جنگی با آمریکا پیروز شود، اما به نظر می‌رسد باور دارد که اگر خسارت قابل‌توجهی(به واشنگتن) تحمیل کند، عقب‌نشینی دولت ترامپ محتمل است.

ایده حمله به ایران در منطقه به شدت نامحبوب است

در داخل منطقه چه احساس و نگاهی وجود دارد؟ ترامپ نه مجوز کنگره را دارد و نه حمایت گسترده مردمی برای حمله به ایران؛ اما درباره منطقه چطور؟

این موضوع(حمله) در منطقه به‌شدت نامحبوب است. چندین کشور منطقه حتی بیش از گذشته تلاش کرده‌اند تا برای حل‌وفصل این بحران میانجی‌گری و از وقوع جنگ جلوگیری کنند. دلایل متعددی هم برای این نگرانی وجود دارد. آنها معتقدند که هرگونه جنگی که در بگیرد، نه کوتاه خواهد بود، نه شسته‌ورفته و نه لزوما به طور خودکار به نتیجه‌ای مطلوب منتهی می‌شود بلکه احتمالا به هرج‌ومرج، موج پناهجویان، بی‌ثباتی و حتی جنگ داخلی در ایرانِ ۹۰ میلیونی خواهد انجامید.

ما شاهد بوده‌ایم که چنین بی‌ثباتی‌ در عراق و سوریه چه بر سر منطقه آورد. این کشورها (مخالفان حمله علیه ایران) از پیامدهای چنین سناریویی به‌شدت وحشت دارند. افزون بر این، احتمال دارد جنبش‌های جدایی‌طلبانه در مرزهای ایران، فعال شوند و مشکلات بلندمدتی برای کشورهای منطقه، از جمله ترکیه، ایجاد کنند.

بی‌ثباتی ناشی از فروپاشی حکومت در ایران می‌تواند به سراسر منطقه سرایت کند

ترامپ مدعی شده است که تغییر رژیم در ایران، «بهترین اتفاق ممکن» خواهد بود. آیا چنین پس از یک بمباران هوایی، چنین تغییری امکان‌پذیر است؟

در تاریخ هیچ نمونه‌ای وجود ندارد که تغییر رژیم صرفا در نتیجه بمباران هوایی رخ داده باشد. چنین چیزی تاکنون اتفاق نیفتاده است. به‌نظر می‌رسد خود دولت آمریکا هم به این نتیجه رسیده باشد. در بهترین حالت، ممکن است به چیزی غیر از آن منجر شود و این دقیقا همان چیزی است که منطقه از آن می‌ترسد؛ فروپاشی حکومت و کشور، بدون وجود جایگزینی برای به دست گرفتن قدرت. چنین سناریویی احتمالا از طریق بمباران هوایی قابل دستیابی است، اما این دقیقا همان کابوس منطقه است؛ زیرا بی‌ثباتی ناشی از فروپاشی حکومت در ایران می‌تواند به سراسر منطقه سرایت کند.