عراق برای دور زدن تنگه هرمز به کامیون‌های نفتکش روی آورد؛ احیای مسیر صادرات نفت از سوریه
اختلال در تردد از تنگه هرمز، عراق را به احیای یک مسیر قدیمی صادرات نفت از خاک سوریه و انتقال محموله‌ها با کامیون‌های نفتکش سوق داده است. این مسیر قرار است روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار بشکه نفت عراق را به بندر بانیاس در ساحل مدیترانه برساند؛ ظرفیتی کمتر از چهار درصد تولید روزانه این کشور که با وجود هزینه بالای حمل و تخفیف نفت، می‌تواند در شرایط بحرانی نقش یک مسیر اضطراری را ایفا کند.
اختلال در تنگه هرمز بار دیگر آسیب‌پذیری صادرات نفت عراق را آشکار کرده است. بخش عمده نفت این کشور از پایانه‌های جنوبی خلیج فارس صادر می‌شود و هرگونه اختلال در عبور از تنگه هرمز، جریان اصلی درآمدهای نفتی بغداد را با مشکل روبه‌رو می‌کند. در چنین شرایطی، عراق به سراغ مسیری قدیمی رفته است: انتقال زمینی نفت از خاک سوریه و رساندن آن به دریای مدیترانه.
بر اساس گزارش «دنیای اقتصاد»، مسیر زمینی سوریه که سال‌ها از نقشه صادرات نفت عراق کنار گذاشته شده بود، با تغییر شرایط سیاسی منطقه بار دیگر در دسترس قرار گرفته است. بغداد برای حفظ بخشی از صادرات خود، انتقال روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار بشکه نفت از این مسیر را هدف‌گذاری کرده است؛ رقمی که در مقایسه با تولید حدود ۴.۵ میلیون بشکه‌ای عراق در ماه اکتبر، کمتر از چهار درصد است.
این مسیر قرار نیست جایگزین بنادر جنوبی عراق شود، بلکه بیشتر نقش یک راه اضطراری را دارد. استفاده از کامیون‌های نفتکش البته هزینه کمی ندارد. عراق برای هر بشکه نفت سنگین حدود ۳۸ دلار تخفیف در نظر گرفته و هزینه حمل کامیونی و ترانزیت از مسیر سوریه نیز حدود ۱۲ دلار به ازای هر بشکه برآورد شده است. رفت‌وبرگشت کامیون‌ها ممکن است تا پنج روز طول بکشد و ظرفیت ناوگان نیز محدود است.
در این میان، شرکت قطری «یو‌سی‌سی هلدینگ» با ناوگانی حدود شش هزار کامیون، نقش مهمی در اجرای این طرح دارد. انتقال نفت به بندر بانیاس می‌تواند برای سوریه نیز درآمد ترانزیتی و فرصت بازگشت به شبکه اقتصادی منطقه فراهم کند.
با این حال، آینده این مسیر به تداوم اختلال در تنگه هرمز و امنیت کریدور زمینی سوریه بستگی دارد. اگر بحران ادامه پیدا کند، احیای خطوط لوله قدیمی یا ساخت مسیرهای تازه نیز می‌تواند در دستور کار بغداد قرار بگیرد.