آوازهای کودکانه؛ وقتی کودک احساساتش را بدون کلمه بیان میکند
کودکان برخلاف بزرگسالان همیشه نمیتوانند احساسات خود را با کلمات توضیح دهند. ممکن است کودک نتواند بگوید «الان احساس امنیت میکنم» یا «من خوشحالم و آرام هستم»، اما این احساسات را از طریق بازی، خنده، آواز خواندن، زمزمه کردن و ارتباط با اطرافیان نشان دهد.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: اگر دیدهاید کودکتان هنگام بازی، راه رفتن یا حتی انجام کارهای روزمره ناگهان برای خودش آواز میخواند، زیر لب زمزمه میکند یا با هیجان با خودش حرف میزند، شاید اولین واکنش این باشد که آن را فقط یک عادت بامزه و کودکانه بدانید. در بسیاری از موارد همینطور است؛ اما این رفتارها میتوانند اطلاعات جالبی درباره نحوه بیان احساسات، تعامل اجتماعی و وضعیت هیجانی کودک در اختیار ما قرار دهند.
کودکان برخلاف بزرگسالان همیشه نمیتوانند احساسات خود را با کلمات توضیح دهند. ممکن است کودک نتواند بگوید «الان احساس امنیت میکنم» یا «من خوشحالم و آرام هستم»، اما این احساسات را از طریق بازی، خنده، آواز خواندن، زمزمه کردن و ارتباط با اطرافیان نشان دهد. به همین دلیل، بهتر است والدین فقط به حرفهای کودک توجه نکنند و رفتارهای روزمره او را نیز در کنار یکدیگر ببینند.
آواز خواندن و تولید صدا میتواند بخشی از بازی و خودبیانگری کودک باشد. بسیاری از کودکان هنگام بازی برای عروسکها داستان میسازند، برای خودشان آواز میخوانند یا یک جمله را بارها با آهنگ تکرار میکنند. این رفتارها میتوانند به کودک کمک کنند احساساتش را بیان کند، با محیط اطراف ارتباط برقرار کند و تجربههای روزمره خود را در قالب بازی پردازش کند.
در این زمینه، نظریه پلیواگال نیز به ارتباط میان سیستم عصبی خودکار، احساس امنیت و رفتارهای اجتماعی توجه دارد. بر اساس این دیدگاه، وضعیت دستگاه عصبی میتواند بر نحوه تعامل فرد با محیط و دیگران تأثیر بگذارد و مسیرهای مرتبط با عصب واگ در تنظیم برخی عملکردهای بدن، از جمله ضربان قلب، نقش دارند.
اما یک نکته مهم وجود دارد: نباید از نظریه پلیواگال نتیجه گرفت که هر کودکی که آواز میخواند حتماً سیستم عصبی آرام و سالمی دارد یا کودکی که کمتر آواز میخواند احساس ناامنی میکند. رفتار انسان، بهویژه در کودکان، بسیار پیچیدهتر از آن است که بتوان با یک نشانه واحد درباره وضعیت روانی یا عصبی او قضاوت کرد.
برای مثال، ممکن است یک کودک بهطور طبیعی بسیار پرحرف و اهل آواز خواندن باشد، در حالی که کودک دیگری آرامتر است و احساساتش را بیشتر از طریق نقاشی یا بازی نشان میدهد. هر دو رفتار میتوانند کاملاً طبیعی باشند و تفاوتهای شخصیتی، سن، محیط، فرهنگ و تجربههای کودک در آنها نقش داشته باشد.
آنچه اهمیت بیشتری دارد، مجموع رفتارهای کودک در طول زمان است. آیا کودک در خانه احساس راحتی میکند؟ آیا میتواند آزادانه بازی کند؟ آیا با والدین یا مراقبان خود ارتباط برقرار میکند؟ آیا هنگام ناراحتی میتواند بهتدریج آرام شود؟ آیا از بازی و تعامل با دیگران لذت میبرد؟ پاسخ به مجموعه این پرسشها تصویر دقیقتری از وضعیت کودک به ما میدهد.
محیط نیز نقش مهمی دارد. کودکی که در خانه احساس پذیرفتهشدن و امنیت میکند، معمولاً فرصت بیشتری برای بازی آزادانه، خندیدن، آواز خواندن و ابراز احساسات پیدا میکند. در مقابل، محیطهای بسیار پرتنش یا غیرقابلپیشبینی ممکن است بر رفتار و نحوه ابراز هیجانات کودک اثر بگذارند؛ البته واکنش هر کودک به شرایط محیطی متفاوت است.
گاهی حتی زمزمه کردن کودک هنگام انجام یک کار دشوار میتواند بخشی از تلاش او برای تمرکز یا آرام کردن خودش باشد. کودکان ممکن است با حرف زدن با خود، تکرار یک جمله، آواز خواندن یا انجام حرکات ریتمیک، به خودشان در ادامه دادن یک فعالیت کمک کنند. این رفتارها لزوماً نشانه مشکل نیستند و در بسیاری از موارد بخشی از رشد طبیعی کودک محسوب میشوند.
برای والدین، شاید مهمترین نکته این باشد که این لحظات را بیش از حد کنترل نکنند. اگر کودک در حال بازی برای خودش آواز میخواند و مزاحم کسی نیست، لازم نیست دائماً از او بخواهیم ساکت شود یا رفتارش را متوقف کنیم. بازی و خودبیانگری بخش مهمی از دنیای کودک است.
البته اگر تغییرات رفتاری کودک ناگهانی و شدید باشند، یا همراه با مشکلات قابلتوجه در خواب، ارتباط اجتماعی، بازی، یادگیری، کنترل هیجانات یا عملکرد روزمره باشند، بهتر است موضوع با یک متخصص مربوط به رشد کودک بررسی شود. یک رفتار بهتنهایی معمولاً نمیتواند نشاندهنده وجود مشکل باشد.
در نهایت، آواز خواندن، زمزمه کردن، خندیدن و حرف زدن کودک با خودش میتواند یکی از شیرینترین شکلهای ابراز وجود او باشد. لازم نیست برای هر رفتار کودک دنبال یک اختلال یا مشکل بگردیم؛ گاهی کودک فقط در حال بازی کردن، تجربه کردن صداها و لذت بردن از لحظهای است که در آن احساس راحتی میکند.
شاید برای ما فقط یک آواز کودکانه باشد، اما برای کودک میتواند راهی برای بازی، ارتباط، ابراز احساسات و تجربه دنیای اطرافش باشد.