پدیده خجالت نیابتی؛ چرا از رفتار نامناسب فردی غریبه هم احساس شرمندگی می‌کنیم؟
گاهی آدم از کاری خجالت می‌کشد که نه خودش انجام داده و نه حتی انجام دهنده‌ی آن را می‌شناسد!
گروه هنر و زندگی چندثانیه آنلاین نوشت:
تصور کنید که در مترو هستید، مردی بلندبلند با تلفنش دعوا می‌کند؛ یا در رستوران، زنی با صدای بلند با همسرش بحث می‌کند و یا در تلویزیون، کسی به ساده‌ترین سؤال، جوابی عجیب می‌دهد.
ما هیچ نسبتی با آن‌ها نداریم، اما خجالت می‌کشیم، نگاهمان را می‌دزدیم و دلمان می‌خواهد هرچه زودتر آن صحنه تمام شود. انگار شرمندگی آن آدم، از جایی به ما هم سرایت کرده است.
این احساس همان خجالت نیابتی است؛ حالتی که در آن، خودمان را جای فردی می‌گذاریم که در موقعیتی ناخوشایند قرار گرفته است.
کافی است کسی را ببینیم که با رفتارش دیگران را معذب کرده یا خودش را در موقعیتی مضحک قرار داده تا بی‌آنکه بخواهیم، ناراحتی او را حس کنیم. گاهی حتی پیش از آنکه دیگران واکنشی نشان بدهند، ما از شدت خجالت سرمان را پایین می‌اندازیم.
این احساس ما ممکن است ردی از همدلی داشته باشد؛ اینکه بتوانیم خودمان را جای دیگری بگذاریم و تصور کنیم اگر همان اتفاق برای ما می‌افتاد، چه حالی داشتیم. از طرفی، رفتار آدم‌ها همیشه بی تاثیر نیست. گاهی از اینکه یک نفر در جمع رفتاری نامناسب دارد، معذب می‌شویم؛ حتی اگر هیچ ارتباطی با او نداشته باشیم.
این احساس در همه موقعیت‌ها به یک اندازه سراغمان نمی‌آید؛ هرچه فرد برایمان آشناتر یا رفتار او به ارزش‌ها و حساسیت‌هایمان نزدیک‌تر باشد، احتمال بیشتری دارد که از دیدن رفتارش احساس خجالت کنیم.
البته این هم جالب است که در مقابل، گاهی رفتار کسی که دوستش نداریم حتی به‌جای شرمندگی، حس رضایت یا تمسخر در ما ایجاد می‌کند.