مکمل پرطرفداری که ممکن است به معده آسیب برساند
اگر مکملهای غذایی از برند معتبر باشند و توسط پزشک تجویز شده باشند، برای اکثر افراد بیخطر هستند. اما «بیخطر» بودن به معنای «بدون عوارض جانبی» نیست.
در واقع، بسیاری از افراد شکایت دارند که مصرف مکمل آهن که یکی از محبوبترین مکملها است، باعث ناراحتی معدهشان میشود. مصرف آهن اغلب به ورزشکاران، زنان، زنان باردار و کسانی که از رژیمهای غذایی گیاهی پیروی میکنند توصیه میشود، زیرا این گروهها بیشتر در معرض خطر کمبود آهن قرار دارند.
مقدار آهن موجود در یک مکمل، بسیار بیشتر از مقدار مورد نیاز بدن است. اما بدن فقط بخش کوچکی از آهن دریافتی را جذب میکند؛ بقیه آن در دستگاه گوارش باقی میماند و میتواند معده را تحریک کند.
تحقیقات نشان میدهد که هرچه دوز مصرفی بیشتر باشد، احتمال ایجاد ناراحتی معده نیز بیشتر است. دوزهای بالاتر میتوانند منجر به علائمی همچون حالت تهوع، سوزش سر دل، درد معده، نفخ، اسهال و یبوست شوند.
بیشتر آهن در روده کوچک جذب میشود و آهن باقیمانده که جذب نشده است به روده بزرگ میرود. آنجا باکتریها میتوانند آهن اضافی را تجزیه کنند و در نتیجه باعث ایجاد گاز، نفخ و ناراحتی در شکم شوند.
«اومو کالینز»، متخصص تغذیه، توضیح میدهد: «بدن تمام آهن مصرفی را جذب نمیکند. مقدار جذبشده به دوز مصرفی بستگی دارد؛ بدن بهطور کلی تنها ۵ تا ۳۵ درصد آهن را از مکملها جذب میکند و بقیه آن در دستگاه گوارش باقی میماند.»
آن مقدار آهن باقیمانده میتواند مشکلات دیگری نیز ایجاد کند؛ برای نمونه، آهن اضافی میتواند به یک عامل اکسیدکننده تبدیل شود، یعنی واکنشهایی را آغاز کند که منجر به تولید گونههای واکنشپذیر اکسیژن میشود و به سلولها آسیب میزند.
دکتر «میشل فوکسمن»، داروساز، میگوید: «اکسیداسیون آهن، رادیکالهای آزاد تولید میکند که به جداره روده آسیب میزنند و باعث ایجاد ناراحتی معده میشوند.»
وجود آهن بیش از حد میتواند تعادل باکتریهای روده را نیز تغییر دهد؛ چراکه برخی باکتریهای روده از آهن برای رشد استفاده میکنند. وقتی باکتریهای استفادهکننده از آهن بهخوبی رشد میکنند، میتوانند تعادل میکروبیوم روده را مختل کنند و این وضعیت میتواند به ناراحتی معده منجر شود.
مطالعات نشان دادهاند که وجود آهن اضافی در روده میتواند سطح باکتریهای مفید را کاهش داده و منجر به یبوست و سایر ناراحتیهای گوارشی شود.
با این حال، همه مکملهای آهن عوارض جانبی یکسانی ایجاد نمیکنند. برای نمونه، اگرچه مصرف مکمل آهن میتواند به ناراحتی معده منجر شود، اما همه مکملها به یک اندازه این مشکل را ایجاد نمیکنند.
برخی از انواع آهن نسبت به انواع دیگر، فشار بیشتری به معده وارد میکنند. برای نمونه، فروس سولفات، رایجترین شکل آهن در مکملها، میتواند به معده آسیب برساند و باعث تهوع و ناراحتی معده شود، چون آهن این نوع راحتتر از روده جذب میشود و همین مسئله تحریک بیشتری ایجاد میکند.
او میافزاید: «انواع دیگر، مانند "فروس بیسگلیسینات"، آهن را بهصورت ملایمتری به بدن میرسانند و کمتر باعث ناراحتی معده میشوند؛ اما همچنان احتمال دارد که ناراحتی ایجاد کنند.»
زمان مصرف نیز مهم است؛ اگر مکمل آهن را با معده خالی مصرف کنید، احتمال ناراحتی معده افزایش مییابد. اگرچه برخی افراد، بهویژه کسانی که معده حساسی دارند، حتی با مصرف همراه با غذا نیز ناراحتی را تجربه میکنند.
نحوه مصرف مکمل آهن برای پیشگیری از درد معده
دوز مصرفی
مصرف دوزهای بالای آهن میتواند برای افرادی که معده حساسی دارند، ناراحتی ایجاد کند. اگر به دوزهای بالا عادت ندارید، دوز مصرفی خود را بهتدریج افزایش دهید تا از ناراحتی معده جلوگیری کنید و بهتدریج به دوزهای بالاتر عادت کنید. اما قبل از شروع، در مورد دوز مناسب با پزشک خود مشورت کنید.
آن را همراه با غذا مصرف کنید
کالینز توصیه میکند که مکمل آهن را همراه با غذا مصرف کنید؛ «حتی اگر این کار باعث شود جذب آهن کمی کاهش یابد.» غذاهایی که حاوی ویتامین C هستند، مانند پرتقال، توتفرنگی، فلفل دلمهای و بروکلی، به جذب آهن کمک میکنند و به کاهش ناراحتی معده کمک میکنند.
آن را همراه با ویتامین C مصرف کنید
ویتامین C به جذب آهن کمک میکند، پس مصرف مکمل آهن همراه با آب پرتقال، لیمو یا هر نوع میوه سرشار از ویتامین C میتواند جذب آهن را افزایش دهد و ناراحتی معده را کاهش دهد.
آن را همزمان با برخی مواد غذایی و داروها مصرف نکنید
فوکسمن میگوید: «توصیه میشود مکمل آهن را حداقل دو ساعت پیش یا پس از مصرف داروهایی مانند "آنتیاسیدها" یا آنتیبیوتیکها مصرف کنید، چون جذب آهن ممکن است کاهش یابد و همچنین ناراحتی معده ایجاد شود.»