میلیاردها سیاره تنها در کهکشان؛ مسافران سرگردانی که هیچ خورشیدی ندارند!

نیلوفر موسوی در چندثانیه آنلاین نوشت: در اعماق تاریک و بی‌پایان کهکشان، جایی که نور هیچ ستاره‌ای به آن نمی‌رسد، میلیاردها جهان مخفی در سکوتی ابدی در حال حرکت هستند که هیچ شباهتی به سیارات شناخته‌شده منظومه شمسی ندارند.

این اجرام که «سیاره‌های سرگردان» نامیده می‌شوند، جهان‌های یتیمی هستند که بدون وابستگی به هیچ خورشیدی، در فضای میان‌ستاره‌ای غوطه‌ورند و به جای چرخیدن در مداری منظم، مسیری نامشخص را در دل سیاهی مطلق طی می‌کنند.

بسیاری از این جهان‌ها، زندگی خود را مانند زمین در آغوش گرم یک منظومه ستاره‌ای آغاز کرده‌اند، اما در دوران پرآشوب شکل‌گیری منظومه، قربانی بازی‌های گرانشی شده‌اند. عبور نزدیک یک سیاره غول‌پیکر یا تداخل گرانشی ستاره‌های همسایه، آن‌ها را مانند سنگی از یک قلاب‌سنگ به بیرون پرتاب کرده و برای همیشه از خانه پدری‌شان تبعید کرده است.

برخی دیگر نیز از همان ابتدا در تنهایی متولد شده‌اند؛ یعنی از فروپاشی ابرهای کوچک گاز و غبار که جرم کافی برای تبدیل شدن به ستاره را نداشته‌اند و از نخستین لحظه پیدایش، طعم گرما و نور را نچشیده‌اند.

تعداد این مسافران تنها در کهکشان راه شیری فراتر از تصور است؛ اخترشناسان تخمین می‌زنند که تعداد سیاره‌های سرگردان ممکن است بسیار بیشتر از ستاره‌های کهکشان باشد، به طوری که به ازای هر خورشید، احتمالا ده ها یا صدها جهان یتیم در تاریکی پرسه می‌زنند.

شناسایی این اجرام بزرگترین چالش برای علم نجوم است، چرا که آن‌ها نه نوری از خود دارند و نه نوری را منعکس می‌کنند. دانشمندان تنها زمانی متوجه حضور آن‌ها می‌شوند که این سیارات از مقابل یک ستاره بسیار دوردست عبور کنند؛ در این لحظه، گرانش سیاره مانند یک عدسی عمل کرده و نور ستاره پشت سرش را برای چند ساعت یا چند روز خم و تقویت می‌کند، پدیده‌ای که به آن «میکرولنزینگ گرانشی» می‌گویند.

شرایط جوی در این سیارات فراتر از هرگونه تخیل است. بدون وجود منبع گرمای خارجی، دمای سطح آن‌ها به نزدیکی صفر مطلق می‌رسد؛ جایی که حتی گازهایی مثل اکسیژن و نیتروژن یخ می‌زنند و به صورت برف‌های جامد بر سطح سیاه سیاره می‌نشینند.

با این حال، دانشمندان معتقدند این جهان‌ها لزوماً مرده نیستند. اگر سیاره‌ای هسته زمین‌گرمایی فعالی داشته باشد یا اتمسفر غلیظی از هیدروژن آن را احاطه کند، گرمای درونی می‌تواند اقیانوس‌هایی از آب مایع را در زیر پوسته‌ای ضخیم از یخ حفظ کند. در چنین محیط‌های ایزوله‌ای، حیات ممکن است به دور از وابستگی به فتوسنتز و نور، در اعماق تاریک اقیانوس‌ها پدیدار شده باشد.

این سیارات در ابعاد مختلفی دیده می‌شوند؛ از صخره‌های کوچکی هم‌اندازه مریخ تا غول‌های گازی که چندین برابر مشتری جرم دارند و حتی گاهی اقمار خود را نیز در این سفر بی‌بازگشت به همراه می‌برند. مطالعه این جهان‌های سرگردان نه تنها درک ما را از نحوه شکل‌گیری و تکامل منظومه‌های ستاره‌ای تغییر می‌دهد، بلکه ثابت می‌کند که جهان بسیار شلوغ‌تر و عجیب‌تر از آن چیزی است که تلسکوپ‌های نوری ما نشان می‌دهند.

ما در حال کشف این حقیقت هستیم که زمین ما در یک جزیره امن و روشن قرار دارد، در حالی که بخش بزرگی از داستان کیهان در میان مسافران تنهایی روایت می‌شود که در تاریکی محض، به سوی مقصدی نامعلوم در حرکت‌اند.