هوش مصنوعی برنده شد یا فوتبال؟

نغمه افشار در چندثانیه آنلاین نوشت: اگر کسی قبل از شروع جام جهانی می‌گفت این چهار تیم به نیمه‌نهایی می‌رسند، احتمالاً خیلی‌ها شانه بالا می‌انداختند. اما بعد از حذف برزیل، مقاومت مصر، شگفتی نروژ، دردسرهای آرژانتین و بازی‌های پرتنش مدعیان، کمتر کسی فکر می‌کرد پیش‌بینی‌های اولیه هنوز پابرجا باشند.

حالا که گرد و غبار تمام آن شگفتی‌ها خوابیده، چیزی که خودش را نشان داده جالب است؛ همان چهار تیمی که تقریباً تمام مدل‌های آماری، ابررایانه‌ها و الگوریتم‌های هوش مصنوعی پیش از شروع جام از آن‌ها به‌عنوان اصلی‌ترین مدعیان نام می‌بردند، حالا چهار تیم حاضر در نیمه‌نهایی هستند.

به اینجا که رسیدیم یک سؤال جدی مطرح می‌شود؛ آیا هوش مصنوعی فوتبال را هم فهمیده، یا فقط قدرت را بهتر از ما می‌شناسد؟

پیش از آغاز تورنمنت، بیشتر مدل‌های تحلیلی، از شبیه‌سازی‌های آماری گرفته تا الگوریتم‌های مبتنی بر داده، یک وجه مشترک داشتند؛ اسپانیا، فرانسه، آرژانتین و انگلیس بیشترین احتمال صعود را داشتند.

اشتباه نکنید، آنها پیشگو نیستند، بلکه چون هزاران بار جام را با داده‌های واقعی شبیه‌سازی کرده بودند؛ کیفیت ترکیب، ارزش نیمکت، عملکرد چند سال اخیر، آمار هجومی و دفاعی، ارزش بازیکنان و ده‌ها متغیر دیگر، توانستند حدس بزنند، آن هم درست!

اما چیزی که این جام را جذاب کرد، درست برخلاف این پیش‌بینی‌ها بود. نروژ برزیل را حذف کرد. مصر تا آستانه حذف آرژانتین پیش رفت. مدعیان یکی پس از دیگری به دردسر افتادند و هر مرحله، بوی یک شگفتی تازه می‌داد. برای لحظه‌ای، همه تصور کردند این جام قرار است تمام فرمول‌ها را به هم بریزد.اما فوتبال، در پایان، دوباره به همان نقطه‌ای رسید که همه‌ی پیش‌بینی‌ها از ابتدا نشان می‌دادند.

مهم‌ترین تفاوت فوتبال امروز با گذشته این است که شگفتی‌ها هنوز زنده‌اند، اما ماندگار نیستند. تیم‌های کوچک هنوز می‌توانند یک غول را زمین بزنند، اما برای حذف چند غول پیاپی، دیگر فقط شور و انگیزه کافی نیست. آنجا فاکتورهای بیشتری مثل کیفیت، تجربه، ترکیب و ثبات حرف آخر را می‌زند؛ همان معیارهایی که مدل‌های آماری بهتر از هر چیز دیگری اندازه می‌گیرند.

هوش مصنوعی آینده‌ی دور از ذهنی را پیش‌بینی نکرد؛ قدرت را تشخیص داد. فوتبال هم تسلیم الگوریتم‌ها نشد؛ فقط در نهایت ثابت کرد که قدرت پایدار، دیر یا زود خودش را به بالای جدول می‌رساند.

فوتبال هنوز غیرقابل پیش‌بینی‌ترین ورزش دنیاست و هوش مصنوعی فقط یک واقعیت قدیمی را زودتر از همه فهمیده: در فوتبال، شگفتی‌ها خبر می‌سازند، اما قدرت‌ها جام را می‌برند!