آیا کار کردن زنان هنوز یک انتخاب است یا در بسیاری خانهها یک ضرورت خاموش؟
سالها اشتغال زنان را خیلی شیک تحت عنوانِ «انتخاب شخصی» توضیح دادهاند؛ انگار زن میتواند کار بکند یا نکند و زندگی، بیهیچ تکانی، به مسیر خود ادامه دهد.
سارا ترابی در چندثانیه آنلاین نوشت: سالها اشتغال زنان را خیلی شیک تحت عنوانِ «انتخاب شخصی» توضیح دادهاند؛ انگار زن میتواند کار بکند یا نکند و زندگی، بیهیچ تکانی، به مسیر خود ادامه دهد.
اما در اقتصادی که تورم، اجاره، شهریه، درمان و هزینههای روزمره ستون بودجه خانواده را سست کرده، این روایت دیگر با واقعیت هماهنگی ندارد. برای بخش بزرگی از خانوادهها، کار کردن زن نه یک انتخاب آزاد، که ضرورتیست برای سرپا نگه داشتن زندگی.
آمار رسمی میگوید مشارکت اقتصادی زنان در ایران حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد است؛ عددی که روی کاغذ، تصویری از حضور محدود زنان در بازار کار میدهد. اما این فقط بخش ثبتشده ماجراست. بیرون از جدولهای رسمی، دنیای وسیعی از کار زنانه در جریان است: از خیاطی و آشپزی سفارشی تا فروش آنلاین، آرایشگری، تدریس، ادمینی، تولید محتوا، بستهبندی و مراقبت از کودک و سالمند.
کارهایی که درآمد میسازند، اما اغلب نه بیمه دارند، نه امنیت شغلی و نه حتی در نگاه عمومی، به رسمیت شناخته میشوند.
بسیاری از این زنان با رؤیای استقلال اقتصادی وارد بازار کار نشدهاند؛ آنها را بیش از هر چیز، فشار زندگی به سمت کار هل داده است.
وقتی دخل خانه با یک حقوق نمیخواند، وقتی قیمتها از توان برنامهریزی جلو میزنند، کار کردن زن دیگر یک انتخاب فردی نیست؛ بخشی از راهحل بقاست.
همان زنی که چرخ مالی خانه را میگرداند، هنوز در بسیاری از خانوادهها «کمکخرج» نامیده میشود، نه نانآور. انگار درآمدش لازم هست، اما به رسمیت شناختنش نه.
ماجرا فقط به شغل بیرون از خانه ختم نمیشود. زن شاغل، بعد از پایان ساعت کاری وارد شیفت دوم میشود؛ آشپزی، مراقبت، مدیریت خرید، تنظیم بودجه و حمل بار عاطفی خانواده.
یعنی همان کسی که بیرون از خانه کار میکند، در خانه هم اغلب از مسئولیتهای سنتی معاف نمیشود. او همزمان درآمد تولید میکند، خانه را میگرداند و شکافهای پنهان زندگی روزمره را میدوزد.
مسئله این نیست که زن «دوست دارد» کار کند یا نه. مسئله این است که در بسیاری از خانهها، اگر زن کار نکند، این زندگی دقیقاً قرار است روی کدام پایه بایستد؟ واقعیت این است که در بخش بزرگی از خانوادهها، زن دیگر فقط همراه اقتصاد خانه نیست؛ یکی از ستونهای اصلی آن است، حتی اگر هنوز نامش را با صدای بلند عنوان نکردهاند.