آیا چین میتواند گره پرونده هستهای ایران و آمریکا را باز کند؟
در حالی که مذاکرات میان واشنگتن و تهران درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده با بنبست مواجه شده، گزارشها از طرحی حکایت دارد که نقش چین را بهعنوان میانجی یا ناظر در مدیریت این پرونده پرتنش پررنگ میکند؛ موضوعی که میتواند معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی غرب آسیا را تغییر دهد.
با ادامه تنشها در خاورمیانه و تداوم درگیریهای مقطعی میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی علیرغم آتشبس شکننده، موضوع ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به یکی از اصلیترین گرههای مذاکرات میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
بر اساس گزارش «نیوزویک»، اختلاف اصلی دو طرف بر سر سرنوشت این ذخایر است؛ بهطوری که آمریکا خواستار انتقال کامل یا نابودی اورانیوم غنیشده ایران است، در حالی که تهران بر حق خود در ادامه غنیسازی صلحآمیز تأکید دارد و تنها با برخی محدودیتهای موقت موافقت میکند.
این اختلاف موجب شده پرونده مواد هستهای به اصلیترین مانع دستیابی به توافق نهایی تبدیل شود، بهویژه پس از حملات نظامی اخیر به برخی تأسیسات هستهای ایران.
در این میان، چین بهعنوان یکی از بازیگران نوظهور در پروندههای حساس منطقهای مطرح شده و برخی تحلیلگران معتقدند پکن میتواند نقش میانجی یا حتی ناظر بر مدیریت ذخایر اورانیوم ایران را ایفا کند؛ اقدامی که در صورت تحقق، ممکن است شامل انتقال، رقیقسازی یا تبدیل این مواد به سوخت نیروگاهی باشد.
روابط نزدیک چین و ایران و همچنین نقش پکن در برخی توافقهای منطقهای از جمله توافق تهران–ریاض، باعث شده این کشور از نگاه برخی طرفها گزینهای قابل قبولتر نسبت به آمریکا برای ایفای چنین نقشی باشد.
با این حال، این سناریو با موانع جدی روبهروست؛ واشنگتن نسبت به افزایش نقش چین در پروندههای امنیتی حساس خاورمیانه نگران است و تهران نیز نسبت به واگذاری کنترل مستقیم بخشی از داراییهای هستهای خود به یک قدرت خارجی، احتیاط دارد.
تحلیلگران معتقدند در صورت ورود جدی چین به این پرونده، پکن میتواند دستاورد دیپلماتیک مهمی کسب کند و جایگاه خود را در مدیریت بحرانهای بینالمللی ارتقا دهد؛ موضوعی که همزمان رقابت راهبردی میان چین و آمریکا را نیز تشدید خواهد کرد.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که تمرکز صرف بر مدیریت ذخایر اورانیوم بدون یک توافق جامع هستهای، نمیتواند راهحل پایدار برای این بحران باشد، زیرا ایران همچنان قادر خواهد بود در آینده ظرفیت غنیسازی خود را بازسازی کند.
در مجموع، به نظر میرسد چین در حال حاضر در موقعیتی قرار گرفته که میتواند از شکاف میان تهران و واشنگتن برای افزایش نفوذ خود در یکی از حساسترین پروندههای امنیتی جهان بهرهبرداری کند؛ هرچند موفقیت این نقشآفرینی به میزان آمادگی سه طرف برای پذیرش چنین سازوکاری بستگی دارد.