مغز انسان داغتر از آن چیزی است که سالها تصور میکردیم
پژوهشگران با بررسی دمای مغز مردان و زنان سالم دریافتند در حالی که دمای دهان این افراد کمتر از ۳۷ درجه سانتیگراد بود، میانگین دمای مغز آنها حدود ۳۸.۵ درجه سانتیگراد اندازهگیری شد.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین؛ سالها تصور میشد دمای طبیعی بدن انسان حدود ۳۷ درجه سانتیگراد است و مغز نیز تقریباً همین دما را دارد. اما نتایج پژوهشهای جدید نشان میدهد این باور چندان دقیق نیست. مغز انسان بهطور طبیعی گرمتر از سایر اندامهای بدن است و حتی در برخی نواحی عمقی آن، دما میتواند از ۴۰ درجه سانتیگراد نیز فراتر برود؛ موضوعی که برخلاف تصور عمومی، لزوماً نشانه بیماری یا تب نیست.
پژوهشگران با بررسی دمای مغز مردان و زنان سالم دریافتند در حالی که دمای دهان این افراد کمتر از ۳۷ درجه سانتیگراد بود، میانگین دمای مغز آنها حدود ۳۸.۵ درجه سانتیگراد اندازهگیری شد. همچنین مشخص شد بخشهای عمیق مغز، که مسئول بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن هستند، معمولاً گرمتر از لایههای سطحی مغز هستند و گاهی دمای آنها از ۴۰ درجه نیز عبور میکند.
دلیل این موضوع به فعالیت فوقالعاده بالای مغز بازمیگردد. اگرچه مغز تنها حدود دو درصد از وزن بدن را تشکیل میدهد، اما نزدیک به ۲۰ درصد انرژی مصرفی بدن را به خود اختصاص میدهد. میلیاردها سلول عصبی بهصورت شبانهروزی در حال پردازش اطلاعات، ذخیره خاطرات، کنترل حرکت، تنظیم احساسات و هدایت عملکرد اندامهای مختلف هستند. این فعالیت مداوم مقدار قابل توجهی گرما تولید میکند و باعث میشود دمای مغز از سایر بخشهای بدن بیشتر باشد.
یکی دیگر از یافتههای جالب این پژوهش، تفاوت دمای مغز میان زنان و مردان است. بررسیها نشان میدهد دمای مغز زنان در برخی ساعات شبانهروز بهطور متوسط اندکی بالاتر از مردان است. پژوهشگران این اختلاف را بیشتر به تغییرات هورمونی، بهویژه در مراحل مختلف چرخه قاعدگی، نسبت میدهند. افزایش هورمون پروژسترون پس از تخمکگذاری میتواند دمای مرکزی بدن و در نتیجه دمای مغز را افزایش دهد. هرچند برخی پژوهشگران احتمال میدهند عوامل دیگری مانند تفاوتهای متابولیکی یا واکنش بدن به استرس نیز در این موضوع نقش داشته باشند، اما هنوز شواهد کافی برای تأیید قطعی این فرضیه وجود ندارد.
دمای مغز در طول شبانهروز ثابت نیست. معمولاً در ساعات شب و هنگام خواب، دمای مغز کاهش پیدا میکند و با آغاز فعالیتهای روزانه دوباره افزایش مییابد. این تغییرات بخشی از ساعت زیستی بدن محسوب میشود و در تنظیم خواب، هوشیاری و عملکرد طبیعی مغز نقش مهمی دارد.
اهمیت این یافتهها تنها به شناخت بهتر بدن انسان محدود نمیشود. پزشکان معتقدند آگاهی از دمای واقعی مغز میتواند در تشخیص و درمان بیماریهایی مانند سکته مغزی، آسیبهای شدید سر، عفونتهای مغزی و برخی اختلالات عصبی مؤثر باشد. همچنین این نتایج نشان میدهد دمایی که با دماسنج از دهان یا زیر بغل اندازهگیری میشود، لزوماً بیانگر دمای واقعی مغز نیست.
این کشف بار دیگر نشان میدهد که مغز انسان، بهعنوان پیچیدهترین عضو بدن، ویژگیهایی دارد که هنوز همه آنها شناخته نشدهاند و مطالعه بیشتر درباره نحوه تنظیم دمای مغز میتواند به پیشرفت روشهای درمانی و درک بهتر عملکرد این عضو حیاتی کمک کند.