باتری هستهای ۵۰۰۰ ساله؛ واقعیت علمی یا یک شایعه وایرال؟
داستان باتری هستهای، بیش از آنکه روایت یک انقلاب فوری در صنعت خودرو باشد، نمونهای از سرعت انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی است.
به گزارش گروه علم و تکنولوژی چندثانیه آنلاین: در روزهای اخیر، خبر ساخت یک «باتری هستهای با عمر ۵۰۰۰ سال» بهسرعت در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها دستبهدست شده و توجه میلیونها نفر را به خود جلب کرده است. برخی حتی مدعی شدهاند این فناوری بهزودی جایگزین باتری خودروهای برقی خواهد شد و دیگر نیازی به شارژ خودروها نخواهد بود.
اما بررسی واقعیتهای علمی نشان میدهد بخش قابل توجهی از این ادعاها، با آنچه واقعاً معرفی شده، فاصله دارد.
ماجرا از زمانی آغاز شد که شرکت چینی Betavolt از یک باتری هستهای بسیار کوچک رونمایی کرد؛ باتریای که برخلاف باتریهای لیتیومی، انرژی خود را از واپاشی رادیواکتیو ایزوتوپ نیکل-۶۳ تأمین میکند. این فناوری که با نام «باتری بتاولتائیک» شناخته میشود، سالهاست در محافل علمی مورد تحقیق قرار دارد، اما نمونه معرفیشده توسط این شرکت، نخستین محصول تجاری با این ابعاد محسوب میشود.
آنچه بسیاری از کاربران نمیدانند این است که این باتری برای تأمین انرژی تجهیزات بسیار کممصرف طراحی شده است؛ نه برای خودرو، لپتاپ یا تلفن همراه.
برخلاف تصور رایج، خروجی این باتری تنها در حد میکرووات تا میلیوات است؛ یعنی هزاران تا میلیونها برابر کمتر از توانی که یک خودروی برقی برای حرکت نیاز دارد. به همین دلیل، ادعای استفاده از این فناوری برای حذف کامل شارژ خودروها، دستکم با فناوری فعلی، واقعیت ندارد.
از سوی دیگر، ادعای «عمر ۵۰۰۰ ساله» نیز تاکنون از سوی منابع فنی معتبر تأیید نشده است. شرکت Betavolt اعلام کرده نمونه اولیه این فناوری برای حدود ۵۰ سال کارکرد بدون نیاز به شارژ یا تعویض باتری طراحی شده است؛ عددی که هرچند بسیار چشمگیر است، اما با ادعای ۵۰۰۰ سال فاصله زیادی دارد.
پس چرا چنین باتریای اهمیت دارد؟
پاسخ در نوع کاربرد آن نهفته است. تصور کنید حسگری در اعماق اقیانوس، یک ماهواره در مدار زمین، یک دستگاه پزشکی کاشتهشده در بدن بیمار یا یک ایستگاه هواشناسی در منطقهای دورافتاده، دهها سال بدون نیاز به تعویض باتری کار کند. دقیقاً در چنین شرایطی، باتریهای بتاولتائیک میتوانند تحولآفرین باشند.
کارشناسان معتقدند مهمترین کاربردهای این فناوری در آینده میتواند شامل تجهیزات پزشکی مانند برخی ایمپلنتها، حسگرهای صنعتی، سامانههای اینترنت اشیا (IoT)، تجهیزات فضایی، ابزارهای پایش از راه دور و برخی تجهیزات نظامی باشد؛ جایی که تعویض باتری دشوار یا حتی غیرممکن است.
البته این به معنای توقف پیشرفت این فناوری نیست. پژوهشگران معتقدند با افزایش بازده تبدیل انرژی در نسلهای آینده، ممکن است باتریهای هستهای نقش پررنگتری در صنایع مختلف پیدا کنند. حتی این احتمال مطرح شده که روزی از آنها برای تأمین برق حسگرها و سامانههای الکترونیکی خودروهای برقی استفاده شود؛ اما نه بهعنوان منبع اصلی نیروی محرکه خودرو.
کارشناسان تأکید میکنند که میان «تولید انرژی برای یک حسگر» و «به حرکت درآوردن یک خودروی دو تنی» تفاوتی بسیار بزرگ وجود دارد؛ تفاوتی که باعث میشود این فناوری، دستکم در آینده نزدیک، جایگزین باتریهای لیتیومی نشود.
داستان باتری هستهای، بیش از آنکه روایت یک انقلاب فوری در صنعت خودرو باشد، نمونهای از سرعت انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی است. فناوری معرفیشده بدون شک دستاوردی مهم در حوزه تأمین انرژی تجهیزات کممصرف محسوب میشود، اما بسیاری از ادعاهای مطرحشده درباره آن، هنوز پشتوانه علمی یا فنی ندارند.
شاید مهمترین درس این خبر، این باشد که در دنیای فناوری، همیشه تیترهای هیجانانگیز، تمام واقعیت را روایت نمیکنند.