بازی جیتیای 6 و میلیونها چشم بیخواب
نزدیک به یک پنجم کارمندان حقوقبگیر آمریکایی گفته بودند پنجشنبه نوزدهم نوامبر روز عرضه نسخه جدید GTA را مرخصی میگیرند، در بریتانیا گزارشی از ۸۳ هزار روز مرخصی ثبتشده خبر داد.
قصهای سیزدهساله از انتظار به پایان رسید، سیزده سال از روزی گذشته بود که «جیتیای ۵» آمده بود، و نخستین سرزمینی که با رسیدن بامداد نوزدهم نوامبر به بازی «جیتیای ۶» دست یافت، نیوزیلند بود. از آنجا، مثل شعلهای که از دست به دست میگردد، ساعتبهساعت راه افتاد و از کنار هر منطقهٔ زمانی گذشت. میلیونها نفر ساعت به دست نشسته بودند، تا بازی را دریافت کنند.
«جیتیای» (GTA) مخفف Grand Theft Auto است، یعنی «سرقت بزرگ خودرو» و از ۲۵ سال قبل در هر نسخهاش شهری خیالی ساخته که بازیکن در آن آزاد است هرچه میخواهد بکند.
پیش از آن که نسخه ۶ بازی عرضه شود، سونی و مایکروسافت هر دو تایید کرده بودند که این پرسفارشترین عنوان تاریخ است، و بیشترین پیشفروش در میان بازیهای ویدیویی را دارد.
سونی هم پیشاپیش هشدار داده بود که تقاضا بیسابقه خواهد بود، و پیشبارگیری بازی تا ۲۱۲ گیگابایت جا میخواست. یعنی مردم پیش از دیدن قصه، حافظه دستگاههایشان را برایش خالی کنند.
وقتی هم دروازهها باز شد، تماشاگران از بازیکنان کم نیاوردند. در دنیای بازی رسم است که بازیکنانی خودشان را هنگام بازی، بهصورت زنده، شبیه لایو اینستاگرام، پیش چشم دیگران میگذارند و هزاران نفر تماشایشان میکنند.
در سه ساعت نخست عرضه، تعداد همزمان تماشاگران این پخشهای زنده در سکوهای گوناگون به بیش از ۷ میلیون و هشتصد هزار (۷٬۸۸۶٬۱۷۶) نفر رسید، یعنی بیش از چهار برابر رکورد پیشین که حدود ۱.۷۴ میلیون بود.
یعنی میلیونها نفر نشسته بودند و نه بازی میکردند و نه فیلم میدیدند، فقط تماشا میکردند که دیگران بازی کنند.

اما داستان واقعی در دفتر حسابداری شرکتها رقم میخورد. به گزارش بمبوهر، نزدیک به یک پنجم کارمندان حقوقبگیر آمریکایی گفته بودند پنجشنبه نوزدهم نوامبر روز عرضه نسخه جدید GTA را مرخصی میگیرند.
در بریتانیا گزارشی از ۸۳ هزار روز مرخصی ثبتشده خبر داد که تا ۱۲.۴ میلیون پوند برای کارفرمایان هزینه دارد.
یک پژوهش دیگر میگفت ده درصد گیمرهای شاغل قصد دارند آن روز سرکار نروند و سی درصد دیگر در فکر همین کار هستند.
برخی اقتصاددانان هم افت کوتاهمدت بهرهوری آمریکا را حدود دو درصد، یعنی نزدیک یک میلیارد دلار، برآورد کردند.
والاستریت ژورنال از «خاموشی کار» سخن گفت، و برآوردی دیگر زیان ناشی از بیخوابی شب عرضه را حدود پنج میلیون دلار برآورد کرده بود.
برای مثال یک کارگاه موتورسیکلتسازی در کالیفرنیا هم در همان روز درش را بست و عرضه بازی را «رویدادی فرهنگی» دانست که نمیشود نادیدهاش گرفت.
اینها را با احتیاط باید خواند، چون برآورد هستند و نه حساب قطعی. ولی همین که چنین برآوردهایی ساخته میشود، نشان میدهد که اینبار موضوع فقط یک بازی نیست.

منتقدان هم این بار کمتر از همیشه نق زدند. نمره بازی در متاکریتیک ۹۹ از ۱۵۳ نقد است و بی هیچ نقد منفی.
یکصد و هجده نقد از این میان نمره کامل دادهاند. البته گزارشگر کهنهکار میداند که در لحظه هیجان، هر ادعایی را باید با فاصله خواند و مهم این است که موج نخست با موجهای بعدی یکی نمیماند.
گلفنیوز هم هشدار داده بود که واکنشهای وایرال بازیکنان را نباید خود به خود با نقد حرفهای یکی گرفت. نمیشود در همان ساعتهای نخست، از شور و شوق جماعت، حکم نهایی ساخت.
از سوی صنعت بازی هم داستان جالب است. استودیوهای دیگر بسیار پیشتر یا بسیار پستر از تاریخ نوزدهم نوامبر عرضه بازیهای خود را برنامهریزی کردند تا زیر سایه جیتیای ۶ نمانند.
شرکت مادر راکستار، یعنی تیکتو Take-Two، هنوز هیچ رقم رسمی از فروش منتشر نکرده، و آنچه میشنویم برآورد و گمانهزنی است.
رکوردی که همه به آن چشم دوختهاند، رکورد «جیتیای ۵» است: ۸۱۵.۷ میلیون دلار و ۱۱.۲۱ میلیون نسخه در ۲۴ ساعت نخست.
اوپنهایمر (یکی از مؤسسههای تحلیل بازار سرمایه) درآمد سه روز نخست را حدود ۱.۸۵ میلیارد دلار پیشبینی کرده است؛ رقمی که اگر درست باشد، GTA 6 پرفروشترین سرگرمی تاریخ میشود.
بازار هم واکنش نشان داد: سهام تیکتو با ۶.۱۸ درصد افزایش بسته شد. گاهی هم هیاهو دردسر میآورد. از اختلال در فروشگاههای آنلاین تا کلاهبرداریهایی که به نام بازی راه افتادهاند.

این را هم بگویم که نسخه کامپیوتری فعلا ارائه نشده و بازی فقط روی کنسولها آمده، پس این هیاهو فقط حاصل نسخههای کنسولی است.
روزگاری سینما بود که مردم را به صف میکرد و شب را بیخواب میگذاشت. حالا این نقش را یک بازی رایانهای بر عهده گرفته است؛ با این تفاوت که سینما قصهاش را دو ساعت نشان میداد و این بازی دهها و صدها ساعت قصه دارد.
این را میشود نشانه دگرگونی هنر جدید خواند، و میشود هشداری دانست برای کسانی که فرهنگ را فقط با مقیاسهای قدیمی میسنجند. وقتی یک بازی میتواند میلیونها نفر را همزمان به یک تجربه مشترک بکشاند، دیگر نمیتوان آن را سرگرمی فرعی دانست.
جامعهشناسان خواهند گفت این هم شکلی از آیین جمعی است که در آن مردم همزمان هیجان یک چیز را حس میکنند، حتی اگر هرکس در خانه خودش باشد. مثل جشنها، مثل فینالها، مثل لحظههایی که یک ملت همزمان نفس میکشد.
هفتهها و ماهها در پیش است و رکوردها هنوز جابهجا خواهند شد، ما فقط نخستین فصل را دیدهایم: بیخوابانی که میلیونها نفر را به یک قصه مشترک پیوند زد.