وقتی یک انتقال، پای فیفا را به فوتبال ایران باز میکند
یک قرارداد دو طرف دارد. دو طرف توافق میکنند، بندها و تبصرهها را مشخص میکنند و پای قرارداد را امضا میزنند. اما در فوتبال ایران، گاهی همین یک امضا، بازیکن و باشگاه را سالها بعد به دادگاه میکشاند!
نغمه افشار در چندثانیه آنلاین نوشت: نقلوانتقالات در فوتبال ایران، علاوه بر مذاکره و پول و رقابت، یک پروندهی حقوقی بالقوه هم دارد؛ پروندهای که ممکن است همان روز اول دیده نشود، اما چند ماه یا چند سال بعد خودش را نشان دهد.
برای هوادار، ماجرا ساده و دلچسب است. بازیکن قرارداد میبندد، پیراهن تیم جدید را میپوشد و هواداران از خرید تازهشان خوشحال میشوند. اما پشت این تصویر پررنگ و لعاب، گاهی قراردادی وجود دارد که بندهایش درست فهمیده نشده، فسخی که دربارهی قانونیبودنش اختلاف وجود دارد یا تعهدی که هیچکس هنگام امضا به روز اجرای آن فکر نکرده است.
اینجاست که فوتبال از زمین چمن خارج میشود و راهش را به سمت فیفا و دادگاه عالی ورزش باز میکند.
نمونه از این قراردادها کم نیست و یکی از جنجالیترین آنها، ماجرای علیرضا بیرانوند بود. پروندههایی که هرکدام جزئیات متفاوتی دارند، اما یک واقعیت در همه آنها مشترک است. در فوتبال ما، گاهی امضا جدی گرفته نمیشود؛ در حالی که هر کلمهی قرارداد میتواند مسئولیت حقوقی داشته باشد و همین مسئولیت، سالها بعد هزینهای سنگین روی دست باشگاه بگذارد.
بازیکن برای گرفتن مطالباتش قرارداد را فسخ میکند، باشگاه جدید با او قرارداد میبندد و مدیران تصور میکنند مسئله را میشود بعداً حل کرد. اما در مقررات بینالمللی، «بعداً حلش میکنیم» معمولاً راهحل حقوقی محسوب نمیشود.
یک پرداخت عقبافتاده، یک بند مبهم، یک فسخ بدون مبنای کافی یا حتی قراردادهایی که روی هم قرار میگیرند، میتوانند باشگاه را با غرامت، محرومیت یا بستهشدن پنجرهی نقلوانتقالاتی مواجه کنند.
اینجاست که تفاوت فوتبال ما با فوتبال حرفهای خودش را نشان میدهد. در فوتبال حرفهای، قرارداد برای روز اختلاف نوشته میشود؛ اما در فوتبال ایران، گاهی قرارداد فقط برای این نوشته میشود که انتقال هرچه زودتر انجام شود.
به همین دلیل است که هر فصل، داستانی آشنا با نامی تازه تکرار میشود. یک بازیکن میرود، باشگاهی دیگر او را جذب میکند، مدیران تغییر میکنند و مدتی بعد، نامهای از فیفا یا CAS میرسد.
آنوقت ویدیوی معارفه و عکس با پیراهن جدید که روزی تمام خبرها را به خود اختصاص داده بود، کنار میرود و فقط متن قرارداد باقی میماند؛ همراه با امضاهایی که شاید روز اول هیچکس تصور نمیکرد بتوانند چنین هزینهای روی دست باشگاه بگذارند.