یک اشتباه رایج در تربیت؛ چرا فریاد زدن می‌تواند به مغز کودک آسیب بزند؟

به گزارش گروه هنر و زندگی چندثانیه آنلاین: برایتان پیش آمده در میان فشارهای روزمره، خستگی، نگرانی‌های مالی یا مشکلات زندگی، ناگهان صدایتان را بر سر یک کودک بلند کنید؟ شاید در همان لحظه تصور شود که این تنها یک واکنش کوتاه‌مدت است و چند دقیقه بعد همه چیز به حالت عادی بازمی‌گردد. اما واقعیت این است که بسیاری از کودکان، فریادها را بسیار بیشتر از آنچه بزرگسالان تصور می‌کنند به خاطر می‌سپارند.

مغز کودکان در سال‌های ابتدایی زندگی با سرعتی شگفت‌انگیز در حال شکل‌گیری است. در این دوران، احساس امنیت، آرامش و حمایت عاطفی نقش مهمی در رشد ذهنی و روانی آن‌ها ایفا می‌کند. زمانی که کودک به طور مداوم در معرض فریاد، تنش و پرخاشگری کلامی قرار می‌گیرد، بدن او وارد وضعیت هشدار و استرس می‌شود؛ وضعیتی که اگر تکرار شود، می‌تواند آثار ماندگاری بر شخصیت و آینده او بر جای بگذارد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد فریاد زدن مکرر بر سر کودکان می‌تواند پیامدهای مختلفی به همراه داشته باشد:

 افزایش رفتارهای منفی و انزواطلبی؛ برخی کودکان در واکنش به این شرایط پرخاشگرتر می‌شوند و برخی دیگر به مرور از محیط اطراف فاصله می‌گیرند و در خود فرو می‌روند.

 افت عملکرد شناختی و تحصیلی؛ استرس مداوم می‌تواند تمرکز، یادگیری و توانایی حل مسئله را تحت تأثیر قرار دهد و عملکرد آموزشی کودک را کاهش دهد.

 کاهش احساس امنیت و اعتماد به نفس؛ کودکی که مرتباً با فریاد مواجه می‌شود، ممکن است به تدریج احساس کند ارزشمند نیست یا نمی‌تواند انتظارات اطرافیان را برآورده کند.

 افزایش اضطراب و نگرانی؛ بسیاری از کودکانی که در محیط‌های پرتنش رشد می‌کنند، بیش از دیگران علائم اضطراب، ترس و نگرانی را تجربه می‌کنند.

 تأثیر منفی بر رشد مغزی؛ پژوهش‌ها نشان داده‌اند استرس‌های شدید و مداوم در دوران کودکی می‌توانند بر روند طبیعی رشد مغز و شکل‌گیری برخی مهارت‌های شناختی و عاطفی اثر بگذارند.

نکته مهم اینجاست که کودکان تنها کلمات را نمی‌شنوند؛ آن‌ها احساسات پشت کلمات را نیز درک می‌کنند. گاهی جمله‌ای که با عصبانیت گفته می‌شود، برای سال‌ها در ذهن کودک باقی می‌ماند و بر تصویری که از خود و جهان اطرافش دارد تأثیر می‌گذارد.

هنگام عصبانیت، پیش از واکنش نشان دادن چند لحظه مکث کنیم، از محیط تنش‌زا فاصله بگیریم و سپس با آرامش بیشتری با کودک صحبت کنیم. بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان با گفت‌وگو، همدلی و تعیین مرزهای روشن حل می‌شوند؛ نه با فریاد و تنبیه کلامی.

کودکان آینده را از دریچه رفتار امروز ما می‌بینند. شاید گاهی یک لحظه صبوری، ارزشی بیشتر از هزاران توصیه و آموزش داشته باشد.